{"id":948,"date":"2007-01-28T18:04:51","date_gmt":"2007-01-28T18:04:51","guid":{"rendered":"http:\/\/wiedzmin.rpg.pl\/strona\/?p=948"},"modified":"2007-01-28T18:04:51","modified_gmt":"2007-01-28T18:04:51","slug":"mare-liberum-est","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/mare-liberum-est\/","title":{"rendered":"Mare liberum est…"},"content":{"rendered":"
Witaj przyjacielu. Siadaj! Napi\u0142 by\u015b si\u0119 piwa? Ja te\u017c! Postawi\u0142 by\u015b co\u015b bo w gardle zasch\u0142o niemo\u017cebnie. Nie masz pieni\u0119dzy? Szkoda. Co tak na okr\u0119ty patrzysz? Na morze chcia\u0142by\u015b? Nie \u0142atwe to \u017cycie. S\u0142u\u017cba ci\u0119\u017cka i niebezpieczna. Nie \u0142atwo by\u0107 marynarzem. Nie trzeba morskich bestii by nikt wi\u0119cej tych co wyszli w morze nie zobaczy\u0142. Sztormy, piraci, kapitanowie nie szanuj\u0105cy \u017cycia, to a\u017c nadto. Chod\u017a. P\u00f3jdziemy do portu poka\u017c\u0119 ci statki. Widzisz marynarz wiedzie\u0107 powinien nie tylko na czym s\u0142u\u017cy\u0107, ale i dla kogo. <\/p>\n

Widzisz ten wielki statek? Tak, to galera<\/strong>. Najpopularniejszy statek na Wielkim Morzu. No mo\u017ce nef popularniejszy, ale nef poka\u017c\u0119 p\u00f3\u017aniej. Ca\u0142a masa ich odmian. Od ma\u0142ych patrolowych po wielkie cesarskie. Poznajesz bander\u0119? Tak, Nilfgaardczyk. \u017belazna tr\u00f3jdzielna ostroga tu\u017c pod wod\u0105 mu wystaje jak r\u00f3g u jakiego\u015b potwora. S\u0142u\u017cy do taranowania. Maszt jeden ma, reja szeroka z tr\u00f3jk\u0105tnym \u017caglem. Taki \u017cagiel nordli\u0144skim zw\u0105. Czemu? Diabli wiedz\u0105! Jak do bitwy idzie to maszt si\u0119 sk\u0142ada, \u017ceby nie utrudnia\u0142. Z takim \u017caglem pod wiatr p\u0142yn\u0105\u0107 mo\u017cna. Lawiruje si\u0119, po naszemu – halsuje. S\u0105 takie galery co maszt\u00f3w w og\u00f3le nie maj\u0105. Dwa rz\u0119dy wiose\u0142. Widocznie stary. Teraz wi\u0119cej jednorz\u0119dowych buduj\u0105. M\u00f3wi\u0105, \u017ce bardziej si\u0119 op\u0142acaj\u0105 i lepiej na morzu sprawuj\u0105. Kiedy\u015b budowano trzy- i czterorz\u0119dowce. Ten nie jest du\u017cy. Ta galera to liburna. Ma z 66 \u0142okci d\u0142ugo\u015bci i co\u015b ze 140 wio\u015blarzy, do tego b\u0119dzie jeszcze z 40 \u017co\u0142nierzy. \u017beby takim wios\u0142em macha\u0107 na takim okr\u0119cie, to do jednego dw\u00f3ch ludzi trzeba. S\u0105 jeszcze wi\u0119ksze. Zw\u0105 je galerami cesarskimi. Maj\u0105 nawet 100 \u0142okci d\u0142ugo\u015bci, a wio\u015blarzy mo\u017ce by\u0107 nawet wi\u0119cej ni\u017c 250! Wios\u0142a tak wielkie, \u017ce i pi\u0119ciu i nawet o\u015bmiu ludzi do jednego trzeba. Pono taki jest „Wielkie S\u0142o\u0144ce” Flagowy okr\u0119t cesarza, ale ja go nigdy nie widzia\u0142. Cz\u0119sto bogato je zdobi\u0105, \u017ce by splendor, chwa\u0142\u0119 i pot\u0119g\u0119 pokaza\u0107. Kiedy\u015b jeden kleryk t\u0142umaczy\u0142 mi \u017ce to taka bro\u0144 ta no… psychiczna, czy jako\u015b tak. \u017be strach takiego kolosa zaczepia\u0107. No ale i nie tylko, nad dziobem i ruf\u0105 kasztele dla \u0142ucznik\u00f3w i kusznik\u00f3w. \u017be okr\u0119t du\u017cy to wielu ich tam wejdzie. Nadto burta z grubych bali zrobiona i jeszcze br\u0105zowymi blachami obita, Nie \u0142atwo taki okr\u0119t atakowa\u0107. Takich to jednak ju\u017c ma\u0142o si\u0119 buduje. Za drogie, \u0142acno ton\u0105 przy du\u017cych sztormach. Zreszt\u0105 sztorm to dla ka\u017cdej galery k\u0142opot nie lada. \u017be niewolnicza galera i co ja si\u0119 tak na ni\u0105 gapi\u0119? Mo\u017ce i niewolnicza, ale nie koniecznie. Co\u015b tak oczy wyba\u0142uszy\u0142 lubo jak kogut na kurzy kuper? To\u0107 przy wios\u0142ach cz\u0119sto wolni siedz\u0105 nikt ich po plecach nachajk\u0105 nie smaga. \u017be bzdury plot\u0119? \u017be jeno g\u0142upi szed\u0142 by na galer\u0119 gdzie jeno poganiaj\u0105, a batem za opiesza\u0142o\u015b\u0107 po plecach si\u0119 bierze? Powiedz mi, kiedy jad\u0142e\u015b? Przedwczoraj? Galerniki jedli dzi\u015b. Kasz\u0119 z kapust\u0105. Sam widzia\u0142em jak kocio\u0142 im znosili. Codziennie jedz\u0105 i w cale nie najgorzej. Wielu tak pa\u0144szczyzn\u0119 odrabia. S\u0142u\u017cba galernika nie taka z\u0142a skoro wiesz, \u017ce zawsze ka\u0142dun nape\u0142nisz. Jeszcze jedno ci powiem \u0142e\u017c to \u017ce ich bez lito\u015bci batami smagaj\u0105. Bij\u0105 tylko na niewolniczych, a i to patrz\u0105 \u017ceby nie zat\u0142uc. Przecie\u017c jak galernika zabij\u0105, albo jak z g\u0142odu lub ran ustanie to sk\u0105d we\u017amie na morzu drugiego? Co z tego, ze pod pok\u0142adem zawsze trzyma si\u0119 „zapas”. Jakby\u015b bi\u0142 bez pami\u0119ci to on te\u017c Ci na d\u0142ugo nie starczy. Krakena za wios\u0142em nie posadzi. Wiedzie\u0107 te\u017c trzeba, \u017ce im mniejsza obsada przy wios\u0142ach tym statek wolniejszy i mniej zwrotny. \u017bagiel tu jeno pomocnicz\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni. Jak kapitan m\u0105dry to wie \u017ce p\u00f3ki jest na morzu o galernik\u00f3w dba\u0107 trzeba. Obwiesi\u0107, czy zat\u0142uc zawsze si\u0119 zd\u0105\u017cy. Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce nikt nigdy na galerze nie umar\u0142, ale nie tak to bywa. <\/p>\n

O, a tamten niski okr\u0119t widzisz? Tak ten z rur\u0105 na dziobie i bander\u0105 novigradzk\u0105. Nie ma tarana. Nie to nie du\u017ca \u0142\u00f3d\u017a, to te\u017c galera i to nie byle jaka. To novigradzka galera ogniowa. Ta rura to syfon. Jak plunie novigradzkim ogniem to trafiony okr\u0119t, bez ochyby sp\u0142onie. Nie ma jak tego gasi\u0107. Te statki s\u0105 mniejsze i ni\u017csze od liburyn. Ch\u0119tnie ich si\u0119 do patroli u\u017cywa. Nikt m\u0105dry ich nie atakuje. Nawet Wyspiarze.<\/p>\n

Na galerach, \u017ceby wio\u015blarze r\u00f3wno pracowali to zawsze b\u0119ben si\u0119 za nimi ustawia co by rytm wybija\u0142. Tak wed\u0142ug uderze\u0144 b\u0119bna wios\u0142uj\u0105. Dzi\u0119ki temu ordnung przy wios\u0142owaniu jest zachowany. Dziwne to. Taki Nilfgaard pot\u0119\u017cny jest,ale flot\u0119 ma do rzyci. Jej trzon to galery w\u0142a\u015bnie. Pot\u0119g\u0105 morsk\u0105 to cesarstwo jednak nie jest. Ch\u0119tnie co prawda na swoje okr\u0119ty rekrutuj\u0105, a p\u0142ac\u0105 nie zgorsza. Zw\u0142aszcza renegat\u00f3w ze Skellige ceni\u0105. Po mojemu to si\u0119 jednak nie op\u0142aca. Wyspiarze lubo co\u015b ich atakuj\u0105, a nie ma \u017ceglarzy co by im dor\u00f3wnywali. <\/p>\n

A w\u0142a\u015bnie o wilku mowa… Widzisz ten statek z pasiastym \u017caglem co do portu wchodzi? Tak ten. Dzi\u00f3b rze\u017abiony na kszta\u0142t morskiej hydry, albo innej maszkary. No, no kto\u015b znaczny. Prawdziwa „stodwudziestka”. Znaczy ma 120 wiose\u0142. To drakkar<\/strong> Wyspiarzy. Najwi\u0119ksza jednostka jak\u0105 dysponuj\u0105 Skellige\u0144czycy. D\u0142ugi na 140 \u0142okci. Ma tyle . Mo\u017cesz sprawdzi\u0107. Oni buduj\u0105 bardzo dok\u0142adnie. Rzadko jaki\u015b odstaje od reszty. Jest tak, bo okr\u0119ty wystawia ledung. Co to jest? Skellige dzieli si\u0119 na ledungi okre\u015bla je taka liczba ludzi, kt\u00f3rych sta\u0107 na wystawienie okr\u0119tu wraz z za\u0142og\u0105. Mo\u017ce to by\u0107 jeden dom, a mo\u017ce by\u0107 i ca\u0142e miasto. Co\u015b jak baronia, albo marchia. W ten spos\u00f3b p\u0142ac\u0105 danin\u0119. W\u0142adcy Wyspiarzy przed wiekami okre\u015blili jakie statki ledung ma obowi\u0105zek wystawia\u0107. Podano odg\u00f3rnie wymiary statku dla ka\u017cdego ledungu. Dlatego tak dok\u0142adnie zbudowane. S\u0105 trzy rodzaje: snek, sheida i drakkar. <\/p>\n

Najmniejszy jest snek nazywany te\u017c „czterdziestk\u0105”. Wiesz ju\u017c czemu. Sneki<\/strong> maj\u0105 54 mo\u017ce 56 \u0142okci d\u0142ugo\u015bci, s\u0105 szerokie na 10 \u0142okci, a zanurzenie maj\u0105 nie wi\u0119ksze ni\u017c 2 \u0142okcie. Maszty 36 \u0142okci d\u0142ugie. Mo\u017cna je z\u0142o\u017cy\u0107. Za\u0142oga to 50 do 60 ludzi, ale tylko na d\u0142ugich rejsach. Je\u017celi p\u0142yn\u0105 na wojn\u0119 to za\u0142og\u0119 wzmacniaj\u0105 do 90 ludzi. Teraz jednak rzadko tak si\u0119 dzieje. Obecnie statki te wykorzystuj\u0105 do handlu, transportu i po\u0142owu ryb. Do tego nie trzeba tak licznych za\u0142\u00f3g. Z reszt\u0105 teraz zast\u0119puj\u0119 je knory<\/strong>. Takie same w budowie, jeno szersze. Wi\u0119cej towaru na nie wchodzi. Knor to statek kupiecki ka\u017cdy ci to powie. Mniej wio\u015blarzy, za to wi\u0119kszy \u017cagiel.<\/p>\n

Trzecim okr\u0119tem jest sheida<\/strong>, albo jak wolisz „sze\u015b\u0107dziesi\u0105tka”. D\u0142ugie s\u0105 na 84-90 \u0142okci. Szeroko\u015b\u0107 to b\u0119dzie z 14 \u0142okci. Zanurzenie jednak ma\u0142e. Tylko 4 \u0142okcie. Buduj\u0105 tak, \u017ceby okr\u0119ty na rzeki mog\u0142y wchodzi\u0107 i co by w razie czego \u0142atwo je by\u0142o na karkach przenie\u015b\u0107. Oj nie raz Wyspiarze ponie\u015bli \u017celazo i ogie\u0144 tu gdzie si\u0119 ich nikt nie spodziewa\u0142.. Obacz dobrze. Jak kiedy podobny okr\u0119t zobaczysz podle swojej wsi, bierz nogi za pas i si\u0119 nie ogl\u0105daj. Pami\u0119taj, \u017ce „wielki w\u0105\u017c” rze\u017a znaczy. No co tak patrzysz. Nie znasz tego widzu: „Jed\u017a na Skellige. Twoja \u017cona ju\u017c tam jest”? Spokojnie. Tu w Novigradzie nie ma czego si\u0119 obawia\u0107. Co ciekawe za\u0142oga na sheidzie jest w tej samej liczbie co na sneku. O przestrze\u0144 si\u0119 rozchodzi. \u0141up\u00f3w na taki wi\u0119cej wejdzie. Nadal jednak jest smuk\u0142y, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 wojennik\u00f3w. Na drakkarach wi\u0119cej ludzi si\u0119 mie\u015bci nawet i 260 woj\u00f3w. Trudno znale\u017a\u0107 okr\u0119ty szybsze i zwrotniejsze ni\u017c ichnie.<\/p>\n

Skoro ju\u017c o nich mowa. Niemal identyczne okr\u0119ty buduj\u0105 Cintryjczycy. Tyle, ze oni zamiast \u0142b\u00f3w bestii umieszczaj\u0105 na dziobie taran nadwodny. U\u017cywaj\u0105 ich do niszczenia nadburcia i \u0142amania wiose\u0142. Lepszy ni\u017c podwodny w galerach. Nie ma ryzyka, \u017ce staranowany poci\u0105gnie napastnika z sob\u0105 na dno.<\/p>\n

Idziemy dalej. A to jest w\u0142a\u015bnie nef<\/strong>. Jak i galery p\u0142ywaj\u0105 pod wszystkimi banderami jakie mo\u017cna spotka\u0107 na Wielkim Morzu. \u017be do Skellige\u0144czyka podobny? A prawy\u015b. Z inich knor\u00f3w si\u0119 ten statek wywodzi. Kiedy\u015b Wyspiarze atakowali niemal ka\u017cdy okr\u0119t. \u017beby lepiej z nimi walczy\u0107 zacz\u0119to budowa\u0107 okr\u0119ty podobne do wyspiarskich, ale wy\u017csze. Dla potrzeb obrony na dziobie, rufie i bocianim gnie\u017adzie dobudowywano kasztele dla \u0142ucznik\u00f3w. To od nich wywodzi si\u0119 koga. Nie budowano ich jako okr\u0119ty wojenne. Powolne jako i kogi. Koga stoi tam zaraz do niej podejdziemy. Ten jest tak d\u0142ugi jak i drakkar. Jeno szerszy i wy\u017cszy. Przez to g\u0142\u0119biej zanurzony. Ma ostrodenny kad\u0142ub i jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 okr\u0119t\u00f3w budowany jest na zak\u0142adk\u0119. Maj\u0105 jeden maszt, rzadziej dwa i tradycyjny ster przyburtowy. Takielunek ju\u017c na nim z prawdziwego zdarzenia. Maszt po bokach podtrzymuj\u0105 wanty. Z przodu sztag, a z ty\u0142u dwa paduny. Tu ju\u017c mo\u017cna sterowa\u0107 \u017caglem. S\u0142u\u017c\u0105 temu zamocowane do rei brasy i trzymaj\u0105ce za d\u00f3\u0142 \u017cagla szoty. S\u0105 jednak nefy du\u017co wi\u0119ksze. Ten mo\u017ce wzi\u0105\u015b\u0107 mo\u017ce z 800 kwintali. Ja ju\u017c widzia\u0142 i taki co mo\u017ce za\u0142adowa\u0107 i 3000! To tariady. Transportuje si\u0119 nimi konie. Maja nawet dwa pok\u0142ady \u0142adunkowe i ramp\u0119 z ty\u0142u statku, \u017ceby \u0142atwo konie czy tam byd\u0142o \u0142adowa\u0107. Wielkie s\u0105 jako olbrzymy. Mog\u0105 zabra\u0107 40 a nawet 100 koni z pasz\u0105 i lud\u017ami. Jeno magika w za\u0142odze trzeba. A no tak! To nie koga. Maj\u0105 stery przyburtowe. Ma\u0142o zwrotne. Nawet te co maja potr\u00f3jony ster. Taki du\u017cy statek jak jest ma\u0142o sterowny to w czasie sztormu na Wielkim Morzu du\u017cych szans nie ma. Trzeba, \u017ceby kto\u015b cho\u0107by wicher i fale os\u0142abi\u0142. Dlatego cz\u0119sto w kilku p\u0142yn\u0105 co by si\u0119 op\u0142aca\u0142o czarownika wzi\u0105\u015b\u0107. <\/p>\n

Chod\u017a ! O widzisz ten statek! Ten du\u017cy \u017caglowiec pod kovirsk\u0105 bander\u0105. Ten p\u0119katy. Co si\u0119 \u015bmiejesz \u017ce jako balia? G\u0142upi\u015b! To koga<\/B>. Ma bardzo wysokie burty. To na rufie i dziobie co jak korona wie\u017cy, to? Na Wielki Ogie\u0144! Po co ja po pr\u00f3\u017cnicy j\u0119zyk przy nefie strz\u0119pi\u0142?! Ty si\u0119 na statki patrz, a nie na dziewki! Z reszt\u0105 drogo bior\u0105 i jeszcze medyka ryzykujesz. Jak to w porcie. To kasztele! Ty si\u0119 tu ucz! Pociskami z nich wra\u017ce okr\u0119ty si\u0119 razi. Ci\u0119\u017cko j\u0105 aborda\u017cem dzi\u0119ki temu wzi\u0105\u015b\u0107. Nawet Wyspiarze ich unikaj\u0105. Jest do\u015b\u0107 du\u017cy by montowa\u0107 na niej balisty, onegary, a nawet trebusze. Jak ty mnie tak s\u0142ucha\u0142 to o liny z takielunku pyta\u0142 nie b\u0119d\u0119. Medyk zabroni\u0142 mnie si\u0119 denerwowa\u0107. Co?! Czy piwo pi\u0107 mnie nie zakaza\u0142? Milcz huncwocie! Nie ty mi b\u0119dziesz mora\u0142y prawi\u0142! Znalaz\u0142 si\u0119! Po za tym ja piwo pij\u0119 dla zdrowia! Hyr i sromota na takich uczni\u00f3w! Tfu! Towaru tam wejdzie do \u0142adowni, \u017ce na \u017caden inny tyle si\u0119 nie zmie\u015bci. Nawet 2000-3000 kwintali! Lubo i w bardzo dalekie rejsy bez zawijania do portu p\u0142ywa\u0107 ni\u0105 mo\u017cna. Prawi\u0105, \u017ce cho\u0107by nawet z kovirskich port\u00f3w do Nilfgaardu. Jeno tylko do portu z prawdziwego zdarzenia zawija\u0107 mo\u017ce. Zanurzenie ma takie, \u017ce trza g\u0142\u0119bokiego basenu portowego. Nie wywleczesz ich na brzeg. Musi by\u0107 reda, pomost i szalupy co by go roz\u0142adowa\u0107. Kovirczyki nimi ch\u0119tnie p\u0142ywaj\u0105. Bezpieczne, ma\u0142o marynarzy trzeba, \u0142atwo si\u0119 broni\u0107, sztorm\u00f3w si\u0119 nie boi. Wymarzony statek kupiecki. Ma 60 \u0142okci d\u0142ugo\u015bci, 10-16 \u0142okci szeroko\u015bci. Tak prawie jak 1:4. Jeden maszt z prostok\u0105tnym \u017caglem. Jak na wojn\u0119 p\u0142ynie to i 90 ludzi, wejdzie z czego nawet 50 to mog\u0105 by\u0107 \u017co\u0142nierze. S\u0142ysza\u0142em o wojennych kogach co i 300 \u017co\u0142nierzy zabra\u0107 mog\u0105 i to razem z prowiantem na d\u0142ugi czas. Jedyna wada to pr\u0119dko\u015b\u0107. Tylko 5-6 w\u0119z\u0142\u00f3w. \u0141atwo im uj\u015b\u0107. No, ale nie z my\u015bl\u0105 o po\u015bcigach je budowano. To \u017caglowce. Nie wios\u0142uje si\u0119 na nich. No chyba, \u017ce jak jest flauta, albo przy manewrowaniu. A i to rzadko. Szalupy si\u0119 wtedy spuszcza i one holuj\u0105 okr\u0119t. Na zwyk\u0142ym kupcu do rejsu 10-15 marynarzy wystarczy. Pytasz gdzie ster? A to ta wielka decha z ty\u0142u. Tak na rufie maj\u0105, nie na burtach jak na innych okr\u0119tach. Sprytnie to Kovirczyki wymy\u015blili, nie? A prawi\u0105, \u017ce Kovir ju\u017c nowe okr\u0119ty buduje. Holki<\/strong>. B\u0119d\u0105 mia\u0142y nawet trzy maszty. Co za tym idzie du\u017co bardziej z\u0142o\u017cony takielunek. \u017beby do niego sprawniej si\u0119 dosta\u0107 chc\u0105 u\u017cy\u0107 drabinek sznurowych. Pono\u0107 b\u0119d\u0105 te\u017c pomieszczenia dla za\u0142ogi z prawdziwego zdarzenia. No i wreszcie dzi\u00f3b ma by\u0107 uniesiony jeszcze wy\u017cej. Cwane liczykrupy, nie?<\/p>\n

Pytasz co to za ma\u0142e statki uwijaj\u0105 si\u0119 po ca\u0142ym porcie? Te o d\u0142ugim, smuk\u0142ym kad\u0142ubie? Te bez nadbud\u00f3wek na pok\u0142adzie? Barki<\/strong>. To s\u0105 barki morskie. W t\u0105 stron\u0119 p\u00f3jdzie po mojemu szkutnictwo. Jak zobaczy\u0142em co potrafi\u0105 nawet w czas najwi\u0119kszych sztorm\u00f3w to my\u015bla\u0142em, ze czary. We wszystkich wcze\u015bniejszych okr\u0119tach budowa jest taka, \u017ce cienkie deski pracuj\u0105, a sztywno\u015b\u0107 zapewniaj\u0105 wewn\u0119trzne wr\u0119gi. Na barce sprytnie zwi\u0105zano gruby kad\u0142ub z wr\u0119gami. Nawet wej\u015bcie na mielizn\u0119 czy raf\u0119 lepiej znosz\u0105. S\u0105 odporne na sztormy jak \u017cadne inne. Maj\u0105 olbrzymi\u0105 no\u015bno\u015b\u0107. Mog\u0105 wzi\u0105\u015b\u0107 mas\u0119 towaru na pok\u0142ad. To w\u0142a\u015bnie na nich buduje si\u0119 morskie wie\u017ce obl\u0119\u017cnicze.<\/p>\n

Tak. Tyle tobie wiedzie\u0107 na pocz\u0105tek starczy. Wi\u0119cej musisz nauczy\u0107 si\u0119 sam. Pewnie, ze to nie wszystko. W takim Ofirze masz okr\u0119ty jak: dohwy<\/strong>, zaruki<\/strong>, czy sambuki<\/strong>. P\u0142ywaj\u0105 tam ghanije<\/strong>, bumy<\/strong> i baghale<\/strong>. Wiem tylko, ze ofirskie okr\u0119ty to zwykle galery i maja ony nordli\u0144ski znaczy sko\u015bny \u017cagiel. Jeszcze dalej na morzach spotka\u0107 mo\u017cna wielkie jako g\u00f3ry d\u017conki. Pono\u0107 to giganty przy kt\u00f3rych nawet tariady wygl\u0105daj\u0105 jak \u0142\u00f3deczki. Nic ci jednak o nich nie opowiem, bo ich nigdy nie widzia\u0142em. <\/p>\n

Co to? B\u0119ben! Rety! Werbowniki! Chodu! Biegnij g\u0142upcze! Chyba wolisz sobie sam statek na kt\u00f3rym chcesz s\u0142u\u017cy\u0107 wybra\u0107! Nieprawda\u017c?<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

statki…<\/p>\n","protected":false},"author":529,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-948","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-o-swiecie","et-doesnt-have-format-content","et_post_format-et-post-format-standard"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/948","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/users\/529"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=948"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/948\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiedzmin.zrpg.pl\/strona\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}